انبار مغرب وبارانداز مشرق ، رونق بخش حج است . در ميان شهرها پر جمعيت‌تر از آن نيست . پر از پيران بزرگوار است . تجارتخانه‌هاى شگفت وبازارها با درآمدهاى نيكو دارد ، گرمابه‌هايش برترين مىباشند . قيصريه‌هايش « 1 » برازنده وروشن‌اند : در اسلام مجلسهائى بزرگتر از جامع آن ومردمى زيبا پسندتر از مردم آن وبندرى پركشتىتر از بندر آن نباشد . پر جمعيت‌تر از نيشابور [ وبخارا ] مهم تر از بصره ، بزرگتر از دمشق است . غذا وخورشهاى پاكيزه ، شيرينىهاى ارزان ، خرما وموز فراوان ، سبزى وهيزم بسيار دارد ، آبش سبك ، هوايش خوب ، زمستانش لذت بخش است . مركز دانشمندان ومردم سالم ، با دهش ، خوش آواز در قرآن ، نيكخواه وخداپرست است كه شهرت جهانى دارند . ايشان * از مشكل باران آسوده واز شر غوغاء در امانند . از سخن ران وپيشنماز نيز خرده‌گيرى كنند ، جز نيكوكار به پيشوائى نپذيرند هر چند بخششها كرده باشد . قاضى ايشان همواره گرانقدر ومحتسب‌شان همچون يك فرماندار است . هيچگاه از ديدن سلطان ووزير باز نمىمانند . اگر عيب‌هاى بسيار شهر نبود ، در جهان بي مانند بود . نزديك دو سوم فرسنگ ساختمانها چند اشكوبه بر روى هم در دو كرانه بنام فسطاط وجيزه نهاده شده بود ، سپس يكى از خليفگان عباسى شاخه‌اى أز نهر را به گرد يكى از دو بخش بكند ، پس اين بخش جزيره خوانده شد ، زيرا در ميان رود سراسرى ورود دور زننده ، قرار گرفته است . اين شاخه نهر خليج أمير المؤمنين ناميده شده واز آن مىآشامند . خانه‌هايشان چهار وپنج [ تا ده ] اشكوبه مانند منبر ساخته شده ، روشنائى را از روبرو دريافت مىكنند . شنيده‌ام

--> ( 1 ) متن در اينجا ودر ص 282 ص 15 ، القياسير ، در حاشية به نقل از نسخهء ( C ) : القياسين ديده مىشود .